Oyun Nedir? Oyunun Tarihçesi ve İlk Oyuncu İnsan

Oyun herkesin çocukluğundan itibaren aşina olduğu bir kavramdır. Bu yazımda da “oyun nedir?”,  “oyunun tarihçesi” ve “ilk oyuncu insan” konuları üzerinde duracağım.

Oyun Nedir?

Wikipedia’ya göre, Oyun, genellikle boş vakitleri değerlendirmek için yapılan eğlendirici ve bazen de öğretici faaliyet. Oyunlar bir mükafat karşılığı yapılan işten ve estetik ya da ideolojik öğelerin ifade edilmesi olarak ortaya çıkan sanattan farklıdır.
Oyunun sözlük anlamı ise şu şekilde, katılımcıların belli kurallara göre yarıştığı fiziksel veya zihinsel olarak yapılan rekabet.
Bana göre “oyun nedir?” diye soracak olursanız, herhangi bir canlının başta eğlence olmak üzere rekabet, öğrenme, dinlenme vb. gibi çeşitli amaçlarla zaman ayırdığı aktivitelerdir. Oyun bazen sokakta, bazen cebinizdeki telefonda, bazen ilişkinizde, bazen de ailenizde kısacası hayatınızın her alanında siz farketmeseniz de farklı şekillerde yer almaktadır. Fakat günümüzde oyun denilince akla gelen ilk şey dijital oyunlar olmaktadır. Bunun nedeni dünyada en çok oynanan oyunların bilgisayar, tablet ve telefonlarımızdan oynanan dijital oyunlar ve board games diye bahsettiğimiz masa oyunları olmasıdır.

Oyunun Tarihçesi

Kısaca oyunun tarihçesinden bahsedecek olursak, oyunlar tarih öncesi devirlerden beri var olan bir kavramdır. Oyunlar tüm kültürlerin ayrılmaz bir parçasıdır ve insan sosyal etkileşiminin en eski biçimlerinden biridir. Irk ve milletler arasında popüler olmuş bir oyunu farklı kültürden ve dilini bilmediğiniz birisiyle oynayabilmeniz de buna en güzel örnektir. Örnek vermek gerekirse, satranç kurallarını bilen birisi dünyanın her yerinde bu oyunu bilen herhangi birisiyle oynayabilir.

Hindistan Büyükelçileri, Pers Kralı "Ölümsüz Ruh", Khosrow I Anushirwan'a Chatrang'ı takdim etti
14. yüzyılda Pers Kralına hediye edilen satranca ait bir görsel

Oyunlar kültürlerinin fikirlerini ve dünya görüşlerini yakalar ve gelecek nesillere aktarır. Oyunlar kültürel ve sosyal bağlanma etkinlikleri, öğretim araçları ve sosyal statü belirteçleri olarak önemliydi. Tarihte en eski bilinen oyunlardan olan satranç ve go bunlardan en popülerleridir ve günümüze kadar gelmiştir. Popüler olmasındaki en büyük neden de askerlerin ve devlet adamlarının arasında daha çok oynanmasıdır.

İlk Oyuncu İnsan

Peki hiç merak ettiniz mi tarihte ilk oyun oynayan insan kimdir? Yani ilk oyuncu insan kimdir?
Hollandalı kültür tarihçisi Johan Huizinga, 1938 tarihli kitabında Homo Ludens (Playing man/Oynayan insan) kavramını ortaya atarak, oyunların insan kültürlerinin neslinin başlıca koşulu olduğunu savundu. Birçok açıdan katıldığım güzel görüşleri var, ama tarihteki ilk oyuncu insanı tabi ki açıklayamıyor. Çünkü tarih öncesinden itibaren olan bir kavramı ilk kimin keşfettiğini bilmemiz de imkansız. Malesef ilk oyun oynayan, tarihteki ilk oyuncu insanı tanıyamayacağız. Ama video oyunlarla ilk tanıştığımız dönemlerde bizim hayatımıza giren ve özellikle benim kuşağımın severek izlediği bir Hugo ve Tolga Abimiz var. En azından hayatımıza giren ilk oyuncuyu tanıyoruz. Bu sıralar da kendisi yeni bir youtube kanalı açmış. Videolarına bir göz atabilirsiniz.

Oyuncu insan ve oyunların gelişimi ile alakalı oyun işlerine ilk giriştiğimde okuduğum ve beğendiğim Aras Bozkurt Hocanın bir makalesini sizinle paylaşıyorum, buradan makeleye erişebilirsiniz. Ailelerini oyun işlerine ikna etmeye çalışan arkadaşlarımız için de ayrıca faydalı olabilir bu makale.


Uzun lafın kısası, oyun ve oyuncular tarihin her döneminde kendisini farklı şekillerde göstermiştir. Oyun anlayışı da kültürlere göre değişiklik göstermiştir. Bu, pers döneminde satranç, eski roma döneminde kanlı gladyatör müsabakaları, sonrasında olimpiyatlar şeklinde günümüze evrilmiştir. Eski çağlardaki oyunlara örnek vermek amacıyla bu linkteki antik oyunlara göz atabilirsiniz. Artık oyun denilince akla ilk gelen şey dijital çağımızdaki dijital oyunlar olmuştur. Bu konu, üzerinde saatler ve günlerce konuşulabilecek bir alan. Daha detaylı içerikleri yakında youtube kanalımdan da takip edebileceksiniz. O zamana kadar takipte kalınız.

Aşağıdaki yazımdan dijital oyunlar ve dijital oyunculuk kavramları hakkında da bilgi edinebilirsiniz.

DİJİTAL OYUN VE DİJİTAL OYUNCULUK KAVRAMLARI